- Λεπτομέρειες
Ἱστορικὸ Ὑπόβαθρο: Οἱ Σχέσεις ΗΠΑ – Ἰρὰν καὶ ὁ Δρόμος πρὸς τὴν Ἐπανάσταση
Ἡ Ἰρανικὴ Ἐπανάσταση τοῦ 1979 καὶ ἡ ἐπακόλουθη κατάληψη τῆς πρεσβείας τῶν ΗΠΑ στὸ Ἰρὰν προέκυψαν ἀπὸ δεκαετίες ξένης παρέμβασης (ἀγγλικῆς & ἀμερικανικῆς) στὶς ἐσωτερικὲς ὑποθέσεις τοῦ Ἰράν. Δὲν ἀποτελοῦν μεμονωμένα περιστατικά, ἀλλὰ τὴν κορύφωση τῆς ἀπάντησης στὴν μακρόχρονη ἐμπλοκή.
Ἡ παροῦσα ἔκθεση ἐξετάζει τὰ βασικὰ ἱστορικὰ παράπονα ποὺ διαμόρφωσαν τὴν λαϊκὴ ὀργὴ τοῦ ἰρανικοῦ λαοῦ ἐναντίον τῶν ΗΠΑ.
Ἰρανοὶ φοιτητὲς καταλαμβάνουν τὴν πρεσβεία τῶν ΗΠΑ – ἐκεῖνο τὸ ἄντρο κατασκόπων –στὴν Τεχεράνη, 4 Νοεμβρίου 1979, πιάνοντας ὁμήρους τὸ προσωπικό της. Κρατήθηκαν γιὰ 444 ημέρες ἕως τὴν ἀπελευθέρωσή τους, 20 Ἰανουαρίου 1981. Θεωρεῖται κομβικὸ ἐπεισόδιο στὴν ἱστορία τῶν σχέσεων Ἰράν – ΗΠΑ, τὸ ὁποῖο οἱ ΗΠΑ ποτὲ δὲν ξεπέρασαν.
Τὸ Πραξικόπημα τῆς CIA τὸ 1953
Τὸ θεμέλιο, ἡ ἀπαρχὴ τῆς ἔντασης ΗΠΑ-Ἰράν ἀνάγεται στὸ 1953, ὅταν ἡ ἀμερικανικὴ ΣΙΑ καὶ ἡ βρετανικὴ μυστικὴ ὑπηρεσία ὀργάνωσαν πραξικόπημα ἐναντίον τοῦ Μοχάμεντ Μοσαντέκ, τοῦ συνταγματικὰ ἐκλεγμένου πρωθυπουργοῦ τοῦ Ἰράν — ποὺ περιγράφεται ὡς ὁ πρῶτος δημοφιλῆς καὶ ἐπίσημα ἐκλεγμένος ἡγέτης στὸ Ἰρὰν ἐδῶ καὶ δεκαετίες, ἂν ὄχι αἰῶνες.
Αὐτὴ ἡ ἐπιχείρηση ἀπομάκρυνε τὸν Μοσαντὲκ ἀπὸ τὴν ἐξουσία καὶ ἐγκατέστησε τὸν Μοχάμεντ Ρεζὰ Παχλαβὶ ὡς Σάχη, θεμελιώνοντας ἕνα φιλοδυτικὸ αὐταρχικὸ καθεστώς, βαθιὰ ἀντιδημοφιλὲς στὸν ἰρανικὸ λαό.
Ἡ Δικτατορία Παχλαβί - Καταστολὴ καὶ SAVAK
Ἐπὶ Σάχη, τὸ Ἰρὰν κυβερνήθηκε μὲ σιδερένια γροθιά. Ἡ μυστικὴ ἀστυνομία του, ἡ ΣΑΒΑΚ, ἦταν διαβόητη γιὰ τὴν βαρβαρότητά της, μὲ μεθόδους ἐκφοβισμοῦ, βασανιστηρίων καὶ καταστολῆς τῆς διαφωνίας ποὺ παρομοιάζονταν μὲ ἐκεῖνες τῆς Γκεστάπο. Η ΣΙΑ συνεργάστηκε στενὰ μὲ τὴν ΣΑΒΑΚ, παρέχοντας χρηματοδότηση καὶ ἐπιχειρησιακὴ ὑποστήριξη, ἐνῶ «ἰσραηλινοί» σύμβουλοι συνέβαλαν στὴν ἐκπαίδευση τοῦ προσωπικοῦ της.
Αὐτὸς ὁ μηχανισμὸς χρησιμοποιήθηκε γιὰ τὴν διάπραξη φρικιαστικῶν ἐγκλημάτων εἰς βάρος τοῦ ἰρανικοῦ λαοῦ, τροφοδοτώντας βαθιὰ ριζωμένη δυσαρέσκεια τόσο πρὸς τὸν Σάχη ὅσο καὶ πρὸς τοὺς ξένους ὑποστηρικτές του.
Ἡ Κατάληψη τῆς Πρεσβείας τὸ 1979
Ἡ τελικὴ πρόκληση ἦρθε ὅταν οἱ ΗΠΑ ἐπέτρεψαν τὴν εἴσοδο τοῦ ἐξόριστου Σάχη γιὰ ἰατρικὴ περίθαλψη, ἐνῶ ὁ Ἰρανικὸς λαὸς ἀπαιτοῦσε τὴν ἔκδοσή του γιὰ νὰ λογοδοτήσῃ. Πολλοὶ Ἰρανοὶ θεώρησαν αὐτὴ τὴν κίνηση ὡς ἀπόπειρα προστασίας του ἀπὸ τὴν εὐθύνη γιὰ ἐγκλήματα ποὺ διαπράχθηκαν στὴν διάρκεια τῆς ἐξουσίας του καὶ ἡ ὀργὴ ξεχείλισε.
Σὲ ἀπάντηση, Ἰρανοὶ φοιτητὲς κατέλαβαν τὴν πρεσβεία τῶν ΗΠΑ στὴν Τεχεράνη. Κατὰ τὴν διάρκεια τῆς κατάληψης, οἱ φοιτητὲς ἀνέκτησαν καὶ ἀνασυνθέσαν ἔγγραφα τῆς ΣΙΑ, σχισμένα σὲ πολλὲς λωρίδες, ἀπὸ σάκους προοριζόμενους γιὰ καύση. Τὰ ἔγγραφα περιεῖχαν ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα τῆς ἀμερικανικῆς συνεργασίας στὶς ἐγκληματικὲς δράσεις τῆς SAVAK. Οἱ φοιτητὲς κατόπιν τὰ δημοσίευσαν γιὰ νὰ ἀποκαλύψουν τὴν ἔκταση τῆς παρέμβασης τῶν ΗΠΑ στὶς ἰρανικὲς ὑποθέσεις.
Συμπέρασμα
Τὰ ἱστορικὰ γεγονότα καταρρίπτουν τὸ ἀφήγημα τῶν Ἀμερικανῶν γιὰ ἰρανικὴ πρωτοβουλία ἐχθρότητας. Ἀντὶ γιὰ ἕναν 47ετή ἰρανικὸ πόλεμο ἐναντίον τῶν ΗΠΑ, ὅπως ἰσχυρίζονται οἱ Ἀμερικανοί, τὰ κείμενα ἀποδεικνύουν ἕνα μακρύτερο μοτίβο ἀμερικανικῆς παρέμβασης ποὺ ξεκίνησε μὲ τὸ πραξικόπημα τοῦ 1953, συνεχίστηκε μὲ στήριξη δεκαετιῶν στὸ καταπιεστικὸ καθεστὼς τοῦ Σάχη, ἐν μέσω παρατεταμένης πολιτικῆς δυσαρέσκειας καὶ ἐπέφερε τὴν ἐπαναστατικὴ ἀντίδραση, μὲ κορύφωση τὴν κατάληψη τῆς ἀμερικανικῆς πρεσβείας, ποὺ ἄλλαξε θεμελιωδῶς τὶς διμερεῖς σχέσεις.
Ἀγιατολλάχ Χαμενεϊ: σήμερα μᾶς βάζουν οἱ ΗΠΑ κυρώσεις, ἀλλὰ στὸ μέλλον θὰ τοὺς βάζουμε ἐμεῖς.
Σχετικα Αρθρα
